Stalking
Stalking, belaging, cyberstalking, telefoonterreur,… grote woorden met een zware lading. Maar vanaf wanneer overstijgt een bepaald gedrag de grens van het strafrechtelijke?
Als iemand een ernstige inbreuk pleegt op uw rust en algemeen gevoel van veiligheid en privacy kan er sprake zijn van stalking. In het Belgische Strafwetboek spreekt men in artikel 442bis van het misdrijf 'belaging'.
Er moet volgens het Belgische recht aan drie specifieke voorwaarden zijn voldaan om van stalking te kunnen spreken. In deze Wanted Fact bespreken een voor een deze voorwaarden en de mogelijke straffen voor stalking. Daarnaast bespreken we het fenomeen ‘cyberstalking’ en geven we u enkele tips and tricks.
Voorwaarde 1: U moet zich ernstig verstoord voelen in uw rust door de gedraging van iemand anders
Stalking als misdrijf dekt een zeer ruime lading, en verschijnt bij een drastische verstoring van uw gemoedrust en persoonlijke levenssfeer. Zo gaat stalking niet steeds over een achtervolging op straat, maar kan het bijvoorbeeld ook bestaan uit het systematisch en doelbewust parkeren voor een ander zijn woning. Iedereen interpreteert een bepaalde situatie op een verschillende manier. Bij stalking is de ervaring van het slachtoffer dan ook van doorslaggevend belang en niet zozeer de intenties van de dader.
Voorwaarde 2: De persoon die de gedraging stelt wist of had moeten weten dat hij met de gestelde gedraging uw rust aan het verstoren is
Het kan zijn dat de dader zich er niet van bewust is dat hij uw persoonlijke levenssfeer aan het verstoren is. Het is meestal voldoende dat de dader had moeten weten dat hij u aan het belagen was. Toch kan het in sommige gevallen van belang zijn de stalker te wijzen op zijn storende gedrag.
Voorwaarde 3: De gestelde gedraging moet voortdurend en onophoudelijk zijn
Het rustverstorende gedrag dient systematisch en continu te zijn. Opgelet, dit houdt niet in dat dit zich over verschillende dagen dient te herhalen. Een éénmalige handeling zal in principe niet als stalking worden gezien, tenzij dit uitzonderlijk ernstig was. Zo kan bijvoorbeeld een onophoudelijke achtervolging of aanklamping toch voldoende zijn om van stalking te spreken. Daarnaast hoeft het ook niet steeds om dezelfde handeling te gaan.
Tot welke straf kan stalking leiden?
In België kan de correctionele rechter de dader een gevangenisstraf van vijftien dagen tot twee jaar opleggen en dit met een geldboete van vijftig tot driehonderd euro (te verhogen met de opdeciemen x8). Indien het slachtoffer iemand is die zich in een kwetsbare toestand bevindt zoals een minderjarige, zwangere vrouw of zieke persoon, en de dader dit wist, bedraagt de minimumstraf het dubbele.
Eenzelfde strafverdubbeling is mogelijk wanneer een van de drijfveren van de dader discriminatie uitmaakt, en voortvloeit uit de haat of de vijandigheid tegen een persoon wegens een van de kenmerken opgesomd in artikel 442ter Sw.
Stalking is niet langer een klachtmisdrijf!
Sinds 2016 is stalking niet langer een klachtmisdrijf. Vroeger moest het parket een klacht van het slachtoffer ontvangen om de stalker te kunnen vervolgen. Dit is dus sinds 2016 niet meer nodig.
Dit heeft twee belangrijke gevolgen:
- Een derde persoon kan naast het slachtoffer ook zelfstandig stappen ondernemen
Indien u iemand kent die het slachtoffer is van belaging, maar die wegens schaamte of angst niet naar de politie durft, kan u het heft zelf in handen nemen en een aangifte doen bij de politie.
- Indien u als slachtoffer uw klacht intrekt, kan het parket beslissen om de verdachte toch verder te vervolgen
Dit zal afhankelijk zijn van de handelingen die de verdachte heeft gesteld. Indien het parket van mening is dat het gedrag ernstig is en daarmee ook een gevaar vormt voor de maatschappij zal deze, buiten de wil van het slachtoffer zelf, kunnen beslissen om de verdachte toch verder te vervolgen. Voorheen leidde het intrekken van een klacht tot het beëindigen van de vervolging. Dit is dus niet langer het geval.
En wat met cyberstalking en telefoonterreur?
In het Belgische recht wordt een onderscheid gemaakt tussen stalking en stalking met behulp van elektronische communicatiemiddelen.
Wanneer u wordt gestalkt via telecommunicatie zoals sociale media, sms of telefoon kan u zich niet enkel beroepen op het misdrijf stalking, maar ook op een specifieker misdrijf namelijk: 'belaging middels elektronische communicatiemiddelen'.
De voorwaarden om van cyberstalking/telefoonterreur te spreken verschillen van het algemeen misdrijf stalking. Om van cyberstalking te spreken moet voldaan zijn aan de volgende twee voorwaarden:
- De dader moet gebruik maken van een elektronisch communicatienetwerk of -dienst of andere elektronische communicatiemiddelen
Hieronder vallen heel wat moderne communicatiemiddelen zoals sms, fax, telefoon, internet, etc.
- De dader moet het doel hebben om overlast te veroorzaken aan zijn correspondent
In tegenstelling tot het algemene misdrijf stalking, moet de dader hier wel uitdrukkelijk het doel hebben om overlast te veroorzaken en zich er aldus van bewust zijn dat zijn gedrag niet door de beugel kan.
Wat te doen bij stalking? Alvast enkele tips en tricks
- Maan de stalker aan te stoppen en benadruk dat u niet gediend bent met het storende gedrag. Wees daarbij wel steeds voorzichtig en ga geen zware confrontaties aan.
- Indien de stalker na meerdere aanmaning niet stopt of het stalkgedrag uit de hand loopt, zoek dan zeker hulp bij derden en doe eventueel aangifte bij de politie.
- Informeer uw omgeving. Breng zoveel mogelijk personen waarmee u contact heeft, zoals familie, vrienden en collega’s, op de hoogte van de situatie. Vraag ook om zeker geen persoonlijke gegevens van u te delen en om uit de buurt te blijven van uw stalker.
- Verzamel zoveel mogelijk bewijs. Dit kan van pas komen bij het indienen van een klacht, alsook bij een eventueel navolgend proces. Zo kan het aangewezen zijn een dagboek bij te houden waarin u het stalkgedrag oplijst. Maak indien mogelijk foto's en bewaar de naar u toegestuurde correspondentie zoals sms-berichten, mails of brieven.
- Vreest u dat de politie uw klacht niet ernstig genoeg neemt? Hebt u angst voor uw leven? Of beheerst de stalker uw volledige leven? Contacteer een raadsman en dien zo nodig een rechtstreekse klacht met burgerlijke partijstelling in bij de onderzoeksrechter.
De onderzoeksrechter beschikt over verregaandere bevoegdheden dan de politie en kan overgaan tot het opleggen van onder andere een contactverbod als voorlopige maatregel, of indien nodig tot voorlopige hechtenis van de dader.
Nog vragen over stalking? Wat kunnen wij voor u betekenen?
Werd u het slachtoffer van stalking? Twijfelt u of er al dan niet sprake is van stalking en of u er iets aan kan doen? Of hoe u de situatie het best aanpakt? Contacteer ons voor een vrijblijvend gesprek. Wij kijken graag hoe wij u verder kunnen helpen en welke de beste stap is die u kan zetten in uw specifieke geval.