Welke echtscheidingsprocedure kies ik, EOT of EOO?
Een echtscheiding is een emotioneel geladen gebeurtenis in het leven. Twee mensen hebben elkaar graag gezien maar toch loopt het mis… De scheiding hoeft niet noodzakelijk een vechtscheiding te worden. Volgens het Belgische recht zijn er twee soorten echtscheidingsprocedures:
- de echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)
- de echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (EOO)
Welke procedure u ook gekozen heeft, de tussenkomst van de rechtbank is nog steeds vereist. Scheiden via een automaat zoals in Las Vegas kan, is in België (nog) niet mogelijk.
De echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)
Als u en uw partner het over alles eens zijn, dan staat niets een echtscheiding door onderlinge toestemming in de weg.
Deze procedure is de meest eenvoudige en de meest voordelige. Het enige nadeel is dat u op voorhand over alle aspecten een akkoord moet hebben alvorens u de procedure kan starten. Dit betekent dat u tezamen met uw echtgenoot een EOT-overeenkomst opstelt waarin alle voorwaarden van de echtscheiding neergeschreven staan. Deze overeenkomst bevat eigenlijk twee luiken, enerzijds bestaat het uit een vermogensrechtelijke overeenkomst en anderzijds uit een familierechtelijke overeenkomst.
De vermogensrechtelijke overeenkomst (ook regelingsakte genoemd) bevat de afspraken tussen de ex-partners over o.m. de woning, de verdeling van bezittingen en gelden, de belastingen, het erfrecht, de groepsverzekeringen, etc.
In de familierechtelijke overeenkomst moet een volledige regeling voor de minderjarige gemeenschappelijke kinderen worden voorzien met betrekking tot het verblijf, ouderlijk gezag, alimentatie, bijzondere kosten, fiscaliteit, etc.
Beide partners dienen de EOT-overeenkomst te ondertekenen en vervolgens wordt ze naar de rechtbank verstuurd.
Bij een EOT hoeft u niet meer persoonlijk te verschijnen voor de rechtbank, aangezien de EOT-procedure sedert 1 september 2018 volledig schriftelijk geworden is. Opgelet, in uitzonderlijke gevallen kan de familierechtbank wel nog om uw persoonlijke verschijning vragen. Hiertoe hoeven geen uitzonderlijke omstandigheden voorhanden te zijn. Zowel de partijen, de Procureur des Konings als de Rechtbank kan de persoonlijke verschijning vragen of bevelen.
De gerechtelijke doorlooptijd bedraagt ongeveer drie tot vier maanden. Daartegenover staat dat de voorafgaandelijke onderhandelingsfase kan aanslepen afhankelijk van de complexiteit van uw situatie en de ingesteldheid van de echtgenoten.
De echtscheiding door onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (EOO)
Indien beide partners niet meer door één deur kunnen wordt het lastig om te scheiden door onderlinge toestemming. In dat geval is een echtscheiding op basis van onherstelbare ontwrichting aangewezen. Deze echtscheidingsvorm laat u toe om eenzijdig de echtscheiding "op te dringen" aan uw echtgenoot, op voorwaarde dat u de familierechter overtuigt dat uw huwelijk "onherstelbaar" is "ontwricht". In sommige gevallen laat de wet ook toe dat u een EOO vordert samen met uw echtgenoot.
Maar wat betekent onherstelbare ontwrichting van het huwelijk? De wet stelt het volgende: “Het huwelijk is onherstelbaar ontwricht wanneer de voortzetting van het samenleven tussen de echtgenoten en de hervatting ervan redelijkerwijs onmogelijk is geworden ingevolge die ontwrichting.” (art. 229, §1 oud BW).
De onherstelbare ontwrichting van het huwelijk is een grond tot echtscheiding die verschillende vormen kan aannemen. De wet maakt een onderscheid tussen de hypothese dat één van de echtgenoten de echtscheiding vraagt en de hypothese dat de beide echtgenoten gezamenlijk de echtscheiding vorderen.
- Concrete feiten die wijzen op de onherstelbare ontwrichting
Deze vorm van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk komt eigenlijk neer op een "onmiddellijke opzeg" van het huwelijk door een concrete fout van de ene of de andere echtgenoot. Ook eigen fouten kan u inroepen om de echtscheiding te verkrijgen. Het is aan de rechter om te oordelen wat in de feitelijke omstandigheden als onmogelijk beschouwd kan worden en wat niet. Wanneer de rechtbank van oordeel is dat het huwelijk inderdaad onherstelbaar ontwricht is, dan kan hij de echtscheiding onmiddellijk uitspreken. Het gaat meestal om gevallen van overspel, geweldplegingen, of andere gevallen van intra-familiaal geweld.
- Feitelijke scheiding
Ook de feitelijke scheiding van de echtgenoten kan een vorm van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk zijn. Wanneer u gedurende een bepaalde periode gescheiden leeft van uw partner, zal uw huwelijk “onherstelbaar ontwricht” geacht worden. Hoelang dient u hiervoor feitelijk gescheiden te leven? Dit hangt af van wie de echtscheiding vraagt.
Indien beide partners gezamenlijk een aanvraag indienen, dan volstaat een periode van zes maanden feitelijke scheiding. Wanneer de partners gezamenlijk een aanvraag indienen terwijl ze minder dan zes maand feitelijk gescheiden leven, dan zal de rechter een soort van reflectieperiode inlassen, waarna zij hun wil tot scheiden kunnen herhalen.
Als slechts één van beide partners de echtscheidingsaanvraag indient, dan moet de feitelijke scheiding vooraf minstens één jaar duren. Wanneer de echtgenoten nog niet minstens één jaar feitelijk gescheiden leven of deze minimale duur staat niet vast, dan stelt de rechtbank een tweede zitting vast hetzij onmiddellijk volgende op de termijn van één jaar feitelijke scheiding, hetzij op een termijn van één jaar na de eerste zitting (herhaald verzoek).
Een EOO-procedure bestaat uit drie onderdelen. Vooreerst is er de eigenlijke echtscheidingsprocedure zoals hierboven uiteengezet waarbij uw burgerlijk staat verandert. Daarnaast is er ook de procedure dringende en voorlopige maatregelen waarbij de familierechtbank tussenkomt om de situatie tussen de echtgenoten voorlopig te regelen (met uitzondering van de regeling voor de kinderen die ook na de scheiding van kracht blijft). Tenslotte is er nog de vereffening en verdeling waarbij de familierechtbank in het echtscheidingsvonnis een notaris aanstelt om het huwelijksstelsel te vereffenen en te verdelen.
De verschillende vormen van echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting.
De onherstelbare ontwrichting telt drie verschijningsvormen. Al naar het geval verschillen de termijnen en de voorwaarden. In dit artikel geeft Wanted Law een overzicht van de mogelijkheden.
Soms kan het zelfs strategisch belangrijk zijn om eerst te kiezen voor een echtscheidingsprocedure EOO, om dan vervolgens een EOT te onderhandelen. De procedure EOO fungeert dan als drukkingsmiddel of vangnet voor als de onderhandelingen dreigen aan te slepen of zouden afspringen. U verliest hierdoor geen extra tijd.