Uitvoerbaar bij voorraad betekent dat een vonnis meteen uitgevoerd mag worden, ook al is het nog niet definitief. Stel: de rechtbank veroordeelt uw klant om u € 15.000,00 te betalen. Uw klant gaat in hoger beroep. Moet u dan jaren wachten op uw geld? In de regel niet. Hieronder leest u waarom, en wanneer het toch anders is.
De regel: uitvoeren, ook tijdens het hoger beroep
Sinds de wet van 19 oktober 2015 (de "Potpourri I"-wet), van kracht sinds 1 november 2015, geldt een duidelijk principe. Eindvonnissen zijn uitvoerbaar bij voorraad, ondanks hoger beroep (art. 1397, tweede lid Ger.W.). Een eindvonnis is een vonnis waarmee de rechter een geschilpunt volledig beslecht.
Dat betekent concreet:
- Wie het vonnis wint, mag het laten betekenen en uitvoeren, ook als de tegenpartij in hoger beroep gaat.
- Een zekerheidstelling is niet nodig, tenzij de rechter die oplegt.
- De rechter kan de uitvoerbaarheid wel uitsluiten, maar alleen met een bijzondere motivering.
- De wet zelf voorziet ook uitzonderingen.
Vóór 2015 was het omgekeerd. Toen schorste hoger beroep de uitvoering, tenzij de rechter het vonnis uitdrukkelijk uitvoerbaar bij voorraad verklaarde. Hoe hoger beroep zelf werkt, leest u in Hoger beroep: niet akkoord met een vonnis? Dit moet u weten.
En bij een verstekvonnis?
Een verstekvonnis is een vonnis waarbij een partij niet verscheen. Daartegen bestaan twee wegen:
- Verzet: dezelfde rechter behandelt de zaak opnieuw. Verzet schorst de uitvoering in principe wel, tenzij de wet of de rechter met een bijzondere motivering anders beslist (art. 1397, eerste lid Ger.W.). Verzet kan alleen nog tegen een verstekvonnis in laatste aanleg, dus als er geen hoger beroep mogelijk is (art. 1047 Ger.W.).
- Hoger beroep: is hoger beroep mogelijk, dan is dat de weg. Hoger beroep schorst de uitvoering van een eindvonnis niet.
Wilt u een vonnis uitvoeren waartegen nog verzet openstaat? Dan gelden bijkomende regels (art. 1495, tweede lid Ger.W.). Laat dat vooraf nakijken.
Twee belangrijke uitzonderingen
Vonnissen van de familierechtbank. Hier gaat de wet nog verder. Verzet tegen een eindvonnis van de familierechter schorst de uitvoering niet, behoudens bijzondere bepalingen (art. 1398/1 Ger.W.). Zie ook Vonnis van de familierechtbank: wanneer is het al uitvoerbaar?
Vonnissen over de staat van personen. Denk aan een echtscheiding of een vonnis over afstamming. Hier schorsen verzet en hoger beroep de uitvoering wel. De rechter kan zo'n vonnis ook niet uitvoerbaar bij voorraad verklaren (art. 1399 Ger.W.).
Geldt dit ook voor oude zaken?
Ja. De wet van 2015 gold eerst alleen voor zaken die vanaf 1 november 2015 werden ingeleid. De wet van 6 juli 2017 ("Potpourri V"), van kracht sinds 3 augustus 2017, hief die overgangsregeling op. Sindsdien gelden de nieuwe regels ook voor zaken die al eerder liepen.
Kort samengevat: vraag en antwoord
Wat betekent "uitvoerbaar bij voorraad"? Dat een vonnis meteen mag worden uitgevoerd, ook al is het nog niet definitief. Sinds 1 november 2015 is dat de regel voor eindvonnissen, ondanks hoger beroep (art. 1397 Ger.W.).
Schorst hoger beroep de uitvoering van mijn vonnis? In de regel niet. Alleen verzet schorst in principe, en bij vonnissen over de staat van personen, zoals een echtscheiding, schorsen verzet en hoger beroep allebei.
Veelgestelde vragen
Kan ik als verliezende partij de uitvoering tegenhouden?
Alleen in de gevallen die de wet voorziet, of als de rechter de uitvoerbaarheid met een bijzondere motivering uitsloot. Een hoger beroep alleen volstaat in de regel niet.
Is een echtscheidingsvonnis uitvoerbaar bij voorraad?
Nee. Bij vonnissen over de staat van personen schorsen verzet en hoger beroep de uitvoering, en de rechter kan de voorlopige tenuitvoerlegging niet toestaan (art. 1399 Ger.W.).
Moet ik een waarborg geven om een vonnis uit te voeren?
Niet automatisch. Een eindvonnis is uitvoerbaar zonder zekerheidstelling, tenzij de rechter er een oplegt.
Wat als het vonnis in hoger beroep wordt hervormd?
Dan moet de partij die het vonnis uitvoerde, teruggeven wat ze ontving. Uitvoeren tijdens het hoger beroep gebeurt dus op eigen risico.